Pominięcie w testamencie nie pozbawia najbliższych spadkodawcy wszelkich uprawnień. Artykuł wyjaśnia, komu przysługuje zachowek, w jaki sposób ustala się jego wysokość, które darowizny podlegają doliczeniu oraz co zmieniła nowelizacja Kodeksu cywilnego z maja 2023 r.
Program Czyste Powietrze
Pomoc prawna dla beneficjentów Programu Czyste Powietrze oraz wykonawców: odmowa przyznania dofinansowania, wezwanie do zwrotu dotacji, odrzucenie wniosku o płatność, spory dotyczące wymiany źródła ciepła i termomodernizacji, a także sprawy karne związane z działalnością nieuczciwych pośredników.
Obszary specjalizacji
Dofinansowanie i wojewódzki fundusz
- analiza umowy o dofinansowanie i regulaminu Programu, ocena zasadności odmowy dofinansowania lub odrzucenia wniosku o płatność
- odpowiedzi na wezwania do zwrotu dotacji, negocjacje z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz reprezentacja w sporze sądowym
- kontrole realizacji przedsięwzięcia, zarzuty niezgodności z audytem energetycznym lub kosztorysem, rozwiązanie umowy przez fundusz
- wypowiedzenie lub odstąpienie od umowy o dofinansowanie, przedawnienie roszczeń o zwrot środków (art. 118 k.c.)
Spory z wykonawcami
- roszczenia z tytułu wadliwego montażu pompy ciepła, kotła lub instalacji fotowoltaicznej: rękojmia (art. 556 i nast. k.c.), gwarancja, odszkodowanie (art. 471 k.c.)
- odstąpienie od umowy z wykonawcą, obniżenie wynagrodzenia, zabezpieczenie dowodów przed procesem (art. 310 k.p.c.)
- niewykonanie prac mimo pobrania zaliczki lub prefinansowania, opóźnienia uniemożliwiające rozliczenie dotacji w terminie
- reprezentacja rzetelnych wykonawców w sporach z inwestorami o zapłatę wynagrodzenia
Sprawy karne i konsumenckie
- działania nieuczciwych pośredników: zawiadomienie o przestępstwie oszustwa (art. 286 k.k.), reprezentacja pokrzywdzonych w charakterze oskarżycieli posiłkowych
- obrona w postępowaniach o wyłudzenie dofinansowania (art. 297 k.k.) i poświadczenie nieprawdy w dokumentach rozliczeniowych (art. 271 k.k.)
- umowy zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa: odstąpienie w terminie 14 dni (art. 27 ustawy o prawach konsumenta), klauzule niedozwolone (art. 385¹ k.c.)
Podatki i inne programy
- ulga termomodernizacyjna (art. 26h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) i jej zbieg z dofinansowaniem z Programu
- programy Ciepłe Mieszkanie, Mój Prąd i Moje Ciepło oraz dotacje gminne: spory o przyznanie i rozliczenie środków
- doradztwo dla wspólnot mieszkaniowych i gmin przy przedsięwzięciach termomodernizacyjnych
Sposób prowadzenia spraw
Program Czyste Powietrze finansuje wymianę nieefektywnych źródeł ciepła oraz termomodernizację domów jednorodzinnych ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a wnioski rozpatrują wojewódzkie fundusze. Umowa o dofinansowanie ma charakter cywilnoprawny, co oznacza, że spory dotyczące odmowy wypłaty lub żądania zwrotu dotacji rozstrzygane są co do zasady przez sądy powszechne, a nie w drodze odwołania administracyjnego. Właściwe zakwalifikowanie sprawy i dochowanie terminów ma więc zasadnicze znaczenie.
Wezwanie do zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami nie przesądza o obowiązku zapłaty. Weryfikuję, czy fundusz prawidłowo zastosował regulamin Programu obowiązujący w dacie zawarcia umowy, czy stwierdzone uchybienia rzeczywiście uzasadniają zwrot całości środków, a także czy roszczenie nie uległo przedawnieniu. W wielu sprawach możliwe jest porozumienie ograniczające zwrot do części dotacji lub rozłożenie świadczenia na raty.
Ustawa Prawo ochrony środowiska (art. 400a i nast.: finansowanie ochrony środowiska przez fundusze), Kodeks cywilny (umowa o dzieło i umowa o roboty budowlane, rękojmia, odpowiedzialność kontraktowa, bezpodstawne wzbogacenie), ustawa o prawach konsumenta, Kodeks karny (art. 271, 286 i 297), ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 26h), program priorytetowy i regulamin naboru Czyste Powietrze.
W sporach z wykonawcami kluczowe jest szybkie zabezpieczenie dowodów: dokumentacji fotograficznej, protokołów odbioru, korespondencji i opinii technicznej. Wadliwie wykonana instalacja nie tylko nie zapewnia oczekiwanych oszczędności, lecz może skutkować odmową wypłaty dotacji. Dochodzę usunięcia wad, obniżenia wynagrodzenia lub odszkodowania, a w razie potrzeby składam w imieniu Klienta oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
Osobom, które zawarły umowę z nieuczciwym pośrednikiem obiecującym dotację bez wkładu własnego i pobierającym zaliczki bez wykonania prac, pomagam zarówno w postępowaniu karnym, jak i w odzyskaniu środków na drodze cywilnej. Reprezentuję również rzetelnych wykonawców w sporach o zapłatę wynagrodzenia.
Pytania i odpowiedzi
Fundusz odmówił dofinansowania. Czy przysługuje odwołanie?
Fundusz nie wydaje decyzji administracyjnej, dlatego od odmowy nie przysługuje odwołanie w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. Możliwe jest natomiast wystąpienie do funduszu z pisemnym stanowiskiem i wnioskiem o ponowną weryfikację, złożenie poprawionego wniosku, jeżeli nabór trwa, a gdy odmowa dotyczy wypłaty środków z zawartej już umowy, dochodzenie zapłaty przed sądem powszechnym. Analizuję przyczyny odmowy i przygotowuję stanowisko do funduszu, a w razie potrzeby pozew.
Otrzymałem wezwanie do zwrotu dofinansowania. Czy muszę zwrócić całą kwotę?
Nie zawsze. Obowiązek zwrotu zależy od rodzaju i wagi stwierdzonego uchybienia oraz od postanowień umowy i regulaminu obowiązującego w dacie jej zawarcia. W wielu sprawach zwrot dotyczy jedynie części dotacji odpowiadającej zakwestionowanym kosztom. Przed dokonaniem jakiejkolwiek wpłaty należy zweryfikować zasadność wezwania, termin przedawnienia oraz możliwość zawarcia porozumienia z funduszem.
Wykonawca zainstalował wadliwą pompę ciepła. Jakie roszczenia przysługują?
Inwestorowi przysługują roszczenia z rękojmi (art. 556 i nast. k.c.): żądanie usunięcia wady, obniżenia wynagrodzenia, a przy wadzie istotnej odstąpienia od umowy, a także roszczenie odszkodowawcze na zasadach ogólnych (art. 471 k.c.). Jeżeli wykonawca udzielił gwarancji, można skorzystać również z niej. Istotne jest pisemne zgłoszenie wady, udokumentowanie jej opinią techniczną oraz zachowanie terminów.
Czy ulga termomodernizacyjna łączy się z dotacją z Programu?
Tak, jednak w ramach ulgi termomodernizacyjnej (art. 26h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) odliczeniu podlegają wyłącznie wydatki, które nie zostały sfinansowane ze środków Programu ani zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Wydatki pokryte dotacją należy wyłączyć z odliczenia. Limit odliczenia wynosi 53 000 zł na podatnika.